SÖZCÜKTE VURGU

“Türkçeyi Türkçe konuşma”da, Türkçeyi güzel konuşmada, Türkçeyi doğru ve etkili kullanmada en önemli konulardan biri de vurgudur. Konuşmada, karşımızdakinin bizi doğru anlaması kadar konuşmamızla onun nazarında kalıcı bir iz bırakmamız da çok önemlidir. Bunu sağlamanın yollarından biri de vurgunun yerinde ve doğru yapılmasıdır.

Bir kelime veya kelime grubunda, bir hecenin; bir cümlede ise bir kelimenin diğerlerine göre daha kuvvetli söylenmesine “vurgu” adı verilir.
Vurgulu hece ya da kelime, diğer hece ya da kelimelere göre daha baskılı ve şiddetli bir söylenişe sahiptir.

Bir sözcükte, diğerlerinden daha güçlü bir şekilde çıkarılan hece üzerindeki baskıya vurgu denir.

Vurgu ile ilgili bazı önemli özellikler şöyle belirtilebilir:

1. Söze duygu değeri katar.
2. Konuşmayı etkili kılar.
3. Konuşmayı güzelleştirir.
4. Konuşmayı dinlenir kılar.
5. Dinleyicinin dikkatini, ilgisini konuşmacı üzerinde toplar.
6. Anlamın kavranmasını kolaylaştırır.
7. Yazım benzerliği olan kelimelerin anlamını ayırt eder.
8. Konuşma bozukluklarını ortaya çıkarır.
9. Sesi, söyleyişi, sözdeki ezgiyi canlandırır.

 

Sözcükte Vurgu Konu Anlatımı

1. Türkçede vurgu genellikle son hece üzerinde bulunur.
   

  • baba, insanlık, araştırma, dolap

2. Vurgu, yer adlarında ilk hecede bulunur.
   

  • Konya, İzmir, Türkiye

3. “-istan” ile biten coğrafi adlarda vurgu son hece üzerindedir.
   

  • Türkistan, Hindistan, Yunanistan

4. Türkçe asıllı olmayan şahıs adlarında vurgu son hecede bulunur.

  • Osman, Hüseyin;  Balzac, Zweig

5. Ünlemlerde vurgu ilk hece üzerindedir.

  •      Aferin! İmdat! Aman!

6. Kimi zarflarda vurgu ilk hecede bulunur.
   

  • Şimdi, yarın

7. Ekler, genellikle sözcük sonlarındaki vurguyu kendi üzerlerine çeker.
 

  •    Bahar – bahara
  •    ev – evimiz
  •    kadın – kadından

8. Olumsuzluk eki (-ma / -me) vurguyu kendinden önceki heceye kaydırır.
   

  • İstemedim, gelme, sormadın

9. Geniş zamanın olumsuzu olan -maz/-mez vurguyu kendi üzerine çeker.

  • gelmezsin, yapamazdık; istemem, konuşmam

10. Soru edatı “mı, mi, mu, mü” vurguyu kendinden önceki sözcüğün son hecesine atar.
   

  • Yazıyor musun?
       
  • Konuşacak mıyım?

11. Küçültme anlamı veren “-ca, -ce, -ça, -çe” vurguyu kendi üzerine çeker.
   

  • Güzelce bir kızcağızdı
  • Yavaşça yaklaştım yanına.
       

⇒ Küçültme anlamı yoksa vurgu, “-ca, -ce,-ça,-çe” ekinden önceki hece üzerindedir,

  • İngilizce düşünüp yazalım. (“dil” anlamı)
  • Boyunca kızı vardı. (“kadar” anlamı)

 

 

Not:  Tek heceli sözcüklerde vurgu aranmaz.

Kaynak: TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE VURGU

 

Ayt Edebiyat Test Çöz 

2021 Ayt Edebiyat Konuları

 

1751
Oluşturma tarihi

Yazımı Karıştırılan Sözcükler Testi

Bazı kelimelerin yazımında yanılgıya düşebiliyoruz. Acaba bu şekilde mi yazılıyordu yoksa bu şekilde mi doğruydu? Diye ikilemde kalabiliyoruz. Bakalım ne kadar doğru biliyoruz?

1 / 64

Hangisinin yazımı doğru?

2 / 64

Hangisinin yazımı doğru?

3 / 64

Hangisinin yazımı doğru?

4 / 64

Hangisinin yazımı doğru?

5 / 64

Hangisinin yazımı doğru?

6 / 64

Hangisinin yazımı doğru?

7 / 64

Hangisinin yazımı doğru?

8 / 64

Hangisinin yazımı doğru?

9 / 64

Hangisinin yazımı doğru?

10 / 64

Hangisinin yazımı doğru?

11 / 64

Hangisinin yazımı doğru?

12 / 64

Hangisinin yazımı doğru?

13 / 64

Hangisinin yazımı doğru?

14 / 64

Hangisinin yazımı doğru?

15 / 64

Hangisinin yazımı doğru?

16 / 64

Hangisinin yazımı doğru?

17 / 64

Hangisinin yazımı doğru?

18 / 64

Hangisinin yazımı doğru?

19 / 64

Hangisinin yazımı doğru?

20 / 64

Hangisinin yazımı doğru?

21 / 64

Hangisinin yazımı doğru?

22 / 64

Hangisinin yazımı doğru?

23 / 64

Hangisinin yazımı doğru?

24 / 64

Hangisinin yazımı doğru?

25 / 64

Hangisinin yazımı doğru?

26 / 64

Hangisinin yazımı doğru?

27 / 64

Hangisinin yazımı doğru?

28 / 64

Hangisinin yazımı doğru?

29 / 64

Hangisinin yazımı doğru?

30 / 64

Hangisinin yazımı doğru?

31 / 64

Hangisinin yazımı doğru?

32 / 64

Hangisinin yazımı doğru?

33 / 64

Hangisinin yazımı doğru?

34 / 64

Hangisinin yazımı doğru?

35 / 64

Hangisinin yazımı doğru?

36 / 64

Hangisinin yazımı doğru?

37 / 64

Hangisinin yazımı doğru?

38 / 64

Hangisinin yazımı doğru?

39 / 64

Hangisinin yazımı doğru?

40 / 64

Hangisinin yazımı doğru?

41 / 64

Hangisinin yazımı doğru?

42 / 64

Hangisinin yazımı doğru?

43 / 64

Hangisinin yazımı doğru?

44 / 64

Hangisinin yazımı doğru?

45 / 64

Hangisinin yazımı doğru?

46 / 64

Hangisinin yazımı doğru?

47 / 64

Hangisinin yazımı doğru?

48 / 64

Hangisinin yazımı doğru?

49 / 64

Hangisinin yazımı doğru?

50 / 64

Hangisinin yazımı doğru?

51 / 64

Hangisinin yazımı doğru?

52 / 64

Hangisinin yazımı doğru?

53 / 64

Hangisinin yazımı doğru?

54 / 64

Hangisinin yazımı doğru?

55 / 64

Hangisinin yazımı doğru?

56 / 64

Hangisinin yazımı doğru?

57 / 64

Hangisinin yazımı doğru?

58 / 64

Hangisinin yazımı doğru?

59 / 64

Hangisinin yazımı doğru?

60 / 64

Hangisinin yazımı doğru?

61 / 64

Hangisinin yazımı doğru?

62 / 64

Hangisinin yazımı doğru?

63 / 64

Hangisinin yazımı doğru?

64 / 64

Hangisinin yazımı doğru?

Skorunuz

The average score is 73%

0%

403
Oluşturma tarihi Tarafından Admin

Fiilimsi Konu Testi

1 / 15

Aşağıdaki atasözlerinin hangisinde fiilimsi yoktur?

2 / 15

Aşağıdaki dizelerin hangisinde eylemsi yoktur?

3 / 15

Aşağıdakilerin hangisinde “–mış (–miş, –muş, –müş)” ekini alan sözcük fiilimsi değildir?

4 / 15

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir isim-fiil, ek eylem alarak yüklem olmuştur?

5 / 15

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde fiilimsi, sözcük türü bakımından ötekilerden farklıdır?

6 / 15

Senelerce senelerce evveldi
Bir deniz ülkesinde
Yaşayan bir kız vardı
İsmi; Annabel Lee
Hiç bir şey düşünmezdi sevilmekten
Sevmekten başka beni

Yukarıdaki şiirde kaç tane fiilimsi vardır?

 

7 / 15

(I) Yazı masasına gitti; o defteri -bir zamanlar eline aldıkça göğsünü öz benlik övüncü ile şişiren o defteri- bugün bir ölü anı armağanı gibi soğuk bir duyguyla aldı. (II) Aramaksızın hemen (rastgele) bir yerinden açarak baktı; (III) Okumadı, okumak için bir istek duymadı. (IV) Şimdi ondan bir soğukluk, ter gibi dışarı sızarak, kendi vücudunu üşütüyordu. (V) .... artık görmeyerek bakıyordu.

Yukarıdaki numaralanmış cümlelerin hangisinde zarf-fiil yoktur?

8 / 15

Aşağıdakilerin hangisinde bağ fiil kullanılmıştır?

9 / 15

Kendimi ona adamak istedim ancak bu düşünceye yaklaşınca kendimden uzaklaştığım endişesine kapıldım.

Bu cümledeki eylemsilerin türleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

10 / 15

Aşağıdaki dizelerin hangisinde birden çok fiilimsi vardır?

11 / 15

Hazırlıklı konuşma, belli bir konuda önceden hazırlık yaparak hedef kitleyle yapılan konuşmadır.

Bu cümlede aşağıdakilerden hangisi yoktur?

12 / 15

Birbirimize rastlamadan evvelki hayatımız sahiden birbirimizi aramaktan başka bir şey değilmiş. Ne aradığımızı bilmeden aramak.. Şimdi içim rahat, aradığını bulan ve başka bir şey istemeyen biri gibi sükunet içindeyim.. Dünyada bundan büyük bir saadet olur mu?”

Bu metindeki eylemsiler, tür bakımından ikişerli eşleştirilirse aşağıdakilerden hangisi dışarıda kalır?

13 / 15

I.    Bir zaman geçmiş günlerin uykusuna dalarsın
II.   Sonra dizilir birbiri ardınca gerçekler acı
III.  Sevmek ne imiş bir gün anlarsın
IV.  Bir gün anlarsın hayal kurmayı
V.   Beklemeyi, ümit etmeyi

Bu dizeler için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

14 / 15

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde farklı türde fiilimsiler kullanılmıştır?

15 / 15

Ben çok küçükken, yani çocukların itfaiyeci ya da pilot olmak istedikleri dönemde, büyüyünce bir şey icat etmek, ya da bir şey keşfetmek isterdim.

Bu cümledeki kaç tane isim-fiil vardır?

Skorunuz

The average score is 61%

0%