Doping Hafıza Online Eğitim

9. Sınıf Tiyatro Konu Anlatımı

 

Tiyatro Kelimesinin Kökeni

Tiyatro kelimesinin kökeni Yunancadır. İtalyanca teatro veya Fransızca theatre sözcükleri eski Yunanca “seyir yeri” anlamına gelen theatron sözcüğünden alınmıştır.

Tiyatro Nedir?

Sahnede canlandırmak üzere yazılmış eserlere “tiyatro eseri“ denir. Bu eserlerin sahnede canlandırılmasına ise “tiyatro” denir. Tiyatro insanlığın başlangıcından günümüze değin toplumlar üzerinde büyük etkisi olan sanat dallarından biridir.

 

Tiyatro Türünün Genel Özellikleri

  • Oyunlar, tiyatroya özgü sahnelerde dekor, kostüm ışıklandırma ile seslendirme gibi yardımcı unsurlar vardır.
  • Konularını günlük hayattan alabileceği gibi tarihten ve mitolojiden de alabilir.
  • Olaylar günlük hayatta olduğu gibi gözler önüne serilir.
  • Tiyatroda oyuncu, seyirci ve metin olmak üzere üç temel husus bulunur.
  • Tiyatro eğlendirirken aynı zamanda öğretmeyi amaçlayan bir türdür.
  • Tiyatro diğer edebi türlerden farklı olarak, hareket yani eylemi de içerir.
  • Tiyatro evrensel bir sanat dalıdır ve yaşamdaki çatışmaları sergiler. Bu sebeple tiyatro oyununun temelini “çatışma” oluşturur. Bu çatışmalara iyi-kötü, doğru-yanlış, zengin-yoksun, kadın-erkek, erdemli- erdemsiz, birey-toplum… gibi çatışmaları örnek alarak gösterebiliriz.
  • Tiyatroda diğer edebi türlerden farklıdır.
  • Tiyatroda dramatik dil hakimdir. Çünkü tiyatro eseri sadece okumak için değil, aynı zamanda oynamak için yazılır çoğunlukla dilin şiirsel işlevi ve heyecana bağlı işlevi kullanılır.
  • Tiyatro türünün temel anlatım biçimi konuşmadır. Bu konuşma kimi zaman kendi kendine konuşma yani “monolog” kimi zaman ise iki kişilik bir konuşma yani “diyalog” biçimindedir.
  • Tiyatro oyunu perdeler ve sahnelerden oluşur. Perde, oyun içindeki temel bölümlerin her biri; sahne ise perde içindeki alt bölümleri ifade eder.
  • Klasik bir oyun, serim-dürüm-çözüm bölümlerinden oluşur fakat modern tiyatro oyunlarından bu bölümlere pek rastlanmaz.

Dünya Edebiyatında Tiyatro Türünün Gelişimi

  • Batı tiyatrosunun temelini antik yunan tiyatrosu oluşturur.
  • Eski olmamda bağ bozumu tanrısı Diyonysas (Şarap tanrısı ) adına yapılan dini törenlerde ki şenliklerde (Bacchanolia şenlikleri) yer alan koro şarkıları söyler. Daha sonraları koronun karşısına çıkan kişilerle diyaloglar başlar ve böylece tiyatronun temelleri atılmış olur.
  • İlk olarak yunan oyunu yazarı Thespis , korunun karşısında, farklı kişilikler koyarak tiyatroya bir biçim kazandırır.
  • Eski yunandan sonra eski Roma’da devam eden tiyatro, Rönesanstan sonra batıda büyük gelişme gösterir.
  • Rönesans ile birlikte tiyatro yazarları, tiyatro binaları ve tiyatro seyircisi gittikçe çoğalmaya başlar ve tiyatro öteki Avrupa ülkelerine de yayılır.
  • Tarihsel süreçte batılı anlamda tiyatro trajedi, komedi ve dram olmak üzere üç temel tür üzerine yapılandırılır.

Türk Edebiyatında Tiyatro Türünün Gelişimi

 

  • Türk edebiyatında modern anlamda tiyatro türü Tazminat’tan sonra başlar ve gelişir.
  • Tazminattan önceki Türk tiyatrosu yani Geleneksel Türk Tiyatrosu, Türklerin Orta Asya’da yaşadıkları dönemlerde bir takım taklit gösterileriyle başlayan tiyatro etkinlikleridir.
  • Batı Tiyatrosu ile Geleneksel Türk Tiyatrosu arasında en temel fark, Geleneksel Türk Tiyatrosunun yazılı bir metne bağlı olmamasıdır.
  • Gölge oyunu, (Karagöz) orta oyunu, Meddah, kukla oyunları ve köy seyirlik oyunlarından oluşan bu oyunlar irticalen (doğaçlamaya dayalı) yapılan bir gösteri türüdür.
  • Oyun sahneleme anında gelişir. Her sergilenişinde de değişip çeşitlenerek sürer.
  • Geleneksel tiyatroda, modern tiyatro yapıtlarının sergilendiği gibi sahne gerekmemektedir.
  • Geleneksel Türk Tiyatrosun da temel oyun biçimleri çoğunlukla güldürüye dayanır ve mizahi hiciv içerir.
  • Batılı anlamı da yazılan ilk Türkçe tiyatrosu Şinasi’nin 1860 yılında yazdığı “Şair Evlenmesi” adlı oyunudur.
  • Bu oyun tek perdelik bir komedidir.
  • Oyun 1860’ta Tercümanı Ahval de tefrika edilmiştir.
  • Bu dönemde Ahmet Vefik Paşa Moliere’den yaptığı uyarlamalarla dikkati çeker.
  • Namık Kemal’in “Vatan Yahut Silistre” adlı oyunu ilk sahnelenen oyunumuzdur.
  • Türk tiyatrosu Cumhuriyet döneminde batı modelini benimser.
  • Bu dönemde hem oyun yazarlığı gelişir hem de tiyatro kurumsallaşır.

 

Meşrutiyetten bu yana tiyatro türünde eser veren önemli sanatçılardan bazıları şunlardır:

 

Müsahipzâde Celâl, Vedat Nedim Tör, Reşat Nuri Güntekin, Faruk Nafiz Çamlıbel, Muhsin Ertuğrul, Nazım Hikmet, Necip Fazıl Kısakürek, Turan Oflazoğlu, Haldun Taner, Turgut Özakman, Recep Bilginer, Refik Erduran, Orhan Asena, Cevat Fehmi Başkut, Behiç ak, Sermet Çağan, Güngör Dilmen…

 

9. Sınıf Tiyatro Konu Anlatımı Pdf indir 9.sinif-tiyatro-konu-anlatimi-pdf

 

9. Sınıf Tiyatro Türleri