Doping Hafıza Online Eğitim

Dörtlüklerle Kurulan Divan Şiiri Nazım Biçimleri

Divan Edebiyatı Nazım Biçimleri

Beyitlerle Kurulanlar

Gazel
Kaside
Mesnevî
Müstezat
Kıt’a

B-Dörtlüklerle Kurulanlar

Rubai
Tuyuğ

C-Bentlerle Kurulanlar

Murabba
Şarkı
Terkib-i Bent
Terci-i Bent

Dörtlüklerle Kurulan Divan Şiiri Nazım Biçimleri

Rubai

Tuyuğ

 

1- RUBAİ

 

  • Dört dizeli tek bir beyitten oluşan nazım biçimidir.
  • Sözlük anlamı dörtlüktür.
  • Halk şiirindeki maniye benzer.
  • Uyak düzeni a a x a şekildedir.
  • Belirli aruz kalıplarıyla yazılır.
  • Rubailerde aşk, şarap, eğlence, ölüm, dünyanın nimetleri, dünyanın geçiciliği gibi konuların yanında daha çok felsefi düşünceler işlenir.
  • İranlı şair Ömer Hayyam dünyaca ünlü rubai şairidir.
  • Anadolu da rubainin öncüsü Mevlana’dır.
  • Kadı Burhanettin, Azmizade Haleti, Yahya Kemal, Arif Nihat Asya rubai türünde eserler vermiştir.

NOT: Dört dizesi birbiriyle kafiyeli rubailere “rubai musarra” veya “terane” adı verilir.

  • Divan edebiyatı nazım biçimlerinden günümüze kadar canlılığını koruyabilmiş tek nazım biçimi “rubai”dir.

 

Rubai Örneği

 

Mal mülk düşkünleri rahat yüzü görmezler,
Bin bir derde düşer, canlarından bezerler.
Öyleyken, ne tuhaftır, yine de övünür,
Onlar gibi olmayana adam demezler.

Ömer Hayyam

Daha fazla örnek için tıklayınız.

 

2 -TUYUĞ

  • Tuyuğ maniden doğmuş, Türk edebiyatına özgü milli nazım biçimidir.
  • Rubaiden farkı aruzun sadece “failatün/faülatün/failün” kalıbıyla yazılmıştır.
  • Rubaide olduğu gibi tuyuğda da mahlas kullanılmaz.
  • Kadı Burhanettin ve Seyit Nesimi bu tarzın ustalarıdır. Ali Şir Nevai, Babur Şah da tuyuğ örnekleri vermişlerdir.

 

Tuyuğ Örneği

 

Âlemi yüzün gülistan eylemiş

Bülbülü sermest ü hayran eylemiş

Amberin zülfün perişan eylemiş

Mahını ebrinde pinhan eylemiş

 

Günümüz Türkçesiyle:

Senin yüzün âlemi gül bahçesi eylemiş

Bülbülü kendinden geçirip hayran eylemiş

Saçlarının kokusu perişan etmiş

Bulut ayı kapatıp gizlemiş