Fiillerde Kip

FİİLLERDE KİP

⇒ Fiiller, zaman ve anlam özelliklerine göre çeşitli ekler alarak zaman ve anlam biçimleri kazanmalarına kip denir. 

⇒ Fiile zaman anlamı kazandıran kiplere haber kipleri, dilek, şart gibi anlam kazandıran kiplere dilek kipleri
diyoruz.

 

A-HABER KİPLERİ 

1.Bilinen Geçmiş Zaman (Görülen / -di’li)

⇒ Eylemin gerçekleşip, sonucunun kesin olarak bilindiğini gösterir.

  1. Tekil Şahıs                 yap – dı – m
  2. Tekil Şahıs                 yap – dı – n
  3. Tekil Şahıs                 yap – dı
  1. Çoğul Şahıs                yap – dı – k
  2. Çoğul Şahıs                yap – dı – nız
  3. Çoğul Şahıs                    yap –  – lar 

                                          

2. Öğrenilen Geçmiş Zaman (Duyulan / -miş’li)

⇒ Bildirilen işin yapıldığını, eylemin başkası tarafından yapılıp duyulduğunu ifade eder.

  • Yaz tatilinde Antalya’ya gitmişler.
  • Festivale onlar da katılmış.

⇒ “-miş”  eki öznenin daha önce gerçekleşmiş bir olayı, başkasından duyma ya da sonradan fark
ettiğini ifade eder.

  • Bizimkiler bu maçta da yenmiş. (Başkasından duyma)
  • Kitap okurken şuracıkta uyuklamışım. (Sonradan fark etme)

⇒ “-miş” eki her zaman başkasından duyulma anlamı taşımayabilir.

  • “Parmağın kesilmiş, nasıl oldu?” cümlesinde “-mış” eki görülen bir durumu anlatmaktadır.

 

BU KONU İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR !  Edebi Akımlar, Edebiyat Akımının Özellikleri

3. Şimdiki Zaman (-yor)

⇒Eylemin şu anda yapılmakta olduğunu ifade eder.

  • Odamda resim yapıyorum.
  • Çocuklar körebe oynuyor.

⇒ “(ı)yor parantez içinde gösterilen ses, ünlüyle biten fiillerde görülmez: “uyu – yor”

⇒ Şimdiki zaman çekimi “-(i)yor” eki dışında “-makta, -mekte” ekleri ile de yapılır.

  • Çarşıda alışveriş yapmaktayım.
  • Ders çalışmaktayım.

 

4. Gelecek Zaman (-acak, -ecek)

⇒ Eylemin, söylendiği andan daha sonra yapılacağını ifade eder.

  • Yarın beninle gelecek misin?
  • Okuldan çıkınca arkadaşına gidecek.

5. Geniş Zaman (-ır, -ar, -er)

⇒ Fiilin herhangi bir zamanda yapılabildiğini gösterir.

  • Her gün erken kalkarım.
  • Sabahları işe geç kalır.

 

B- DİLEK KİPLERİ

1. Gereklilik Kipi (-meli / -malı)

⇒ Eylemin yapılmasının gerekli veya zorunlu olduğunu ifade eder.

  • Yarın tüm bahçe temizlenmeli.
  • Elbiselerini ütülemelisin.

Gereklilik kipi bazen cümleye ihtimal anlamı katabilir.

  • Öğrenciler sınavdan çıkmış olmalı. (ihtimal)

 

2. Koşul (Şart) Kipi (-se / -sa)

⇒ Fiil kök veya gövdesine gelerek koşul(şart) ve istek anlamı katar.

  • Notların yüksek olursa tiyatroya gidebilirsin.(şart)
  • Bu akşam parkta dolaşsak. (dilek)

 

BU KONU İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR !  Mesnevi ve Özellikleri

3. İstek Kipi (-e, -a)

⇒ Cümleye istek, dilek, temenni anlamı katar.

  • Sizinle bende geleyim.
  • Bütün insanlar buraya gelesiniz.
  • Doğum günü partime onu da çağırayım.

 

4. Emir Kipi ( – )

⇒ Eylemin yapılması gerektiğini emir şeklinde bildirir. Emir kipinin eki yoktur. 

⇒ Birinci tekil ve birinci çoğul şahsın emir çekimi yoktur.

  • Hemen buraya gel.
  • Çamaşırlar yıkansın.
  • Önünüze bakın.

 

⇒ FİİLLE İLGİLİ DİĞER KONULARA AŞAĞIDAKİ LİNKLERDEN ULAŞABİLİRSİNİZ.

Anlamları Bakımından Fiiller

Fiillerin Olumsuz Biçimleri – Soru Biçimleri

Fiillerde Kip – Anlam – Zaman Kayması

Yapı Bakımından Fiiller

Çekimli Fiil

Basit ve Birleşik Zamanlı (Çekimli) Fiiller

Ek Fiil ( Ek Eylem)

Fiilimsi (Eylemsi)

Fiilde Çatı

3 thoughts on “Fiillerde Kip”

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.